W publicznych debatach regularnie powraca temat młodzieży i trudności, które sprawia wychowawcom. Okazji do dyskusji o młodzieży dostarczają powtarzające się sytuacje – początek roku szkolnego oraz sprawdziany przypadające na miesiące zamykające czas nauki. Ton debatom narzucają wychowawcy i politycy. Kadencja rządów rozpoczęta jesienią 2005 r. stoi pod znakiem dyscyplinowania młodzieży; media informują o bulwersujących zdarzeniach z udziałem uczniów. Czarnej serii niepokojących opisów towarzyszą wezwania: „stop przemocy w szkołach” i „zero tolerancji”. Socjolog młodzieży zdążył zauważyć, że przedmiot jego badań bywa używany do straszenia i częściej niezasłużenie niż zasłużenie budzi obawy, niekiedy nawet grozę. Wezwania do wzmocnienia dyscypliny i hasło „zero tolerancji” prowokują do pytania – za co, dlaczego, czym sobie młodzi zasłużyli?
Przemoc w szkole nie jest wymysłem; ma potwierdzenie w wynikach socjologicznych sondaży, pozostaje jednak wątpliwość, czy incydenty przemocy mówią o najważniejszej właściwości polskich nastolatków. Czy impet ministerialnych programów jest skierowany na najpoważniejsze, doniosłe i kłopotliwe zjawisko?
Celem niniejszego artykułu jest pokazanie, że wezwanie „zero tolerancji” zwróciło się przeciwko jednej z bardziej kolorowych, wyrazistych, przyciągających uwagę grup młodzieży w skali Europy. Wychowawcy wielu europejskich krajów chcieliby pracować z młodzieżą taką jak polska, tymczasem politycy oświatowi wymyślają, jak ją kontrolować, powściągać, utrzymywać w porządku i karności.
Wyniki porównawczego badania uczniów wielu krajów przeprowadzone na przełomie stuleci (1999/2000) pokazały wychowanków polskich szkół w sposób, który domagał się zwięzłego podsumowania. Po zestawieniu empirycznych ustaleń trudno było oprzeć się wrażeniu, że na tle zagranicznych rówieśników jest to nietuzinkowa zbiorowość interesujących osób. W artykule przedstawię swoje argumenty; uzasadnię, dlaczego o polskich uczniach myślę z sympatią i pytam – „za co zero tolerancji?”.

W okresie PRL szkolnictwo zawodowe stanowiło najbardziej rozbudowany segment systemu edukacyjnego. Ograniczenie liczby szkół zawodowych, a zwłaszcza zasadniczych szkół zawodowych (ZSZ), nastąpiło w latach transformacji. Szczególnie niekorzystny był dla nich okres reformy edukacyjnej z 1999r. Młodzież wybierała inne szkoły, wiele ZSZ upadło. Obecnie na skutek zwiększonego zapotrzebowania na robotników wykwalifikowanych rośnie ponownie atrakcyjność tych szkół. Niestety, nie dokonano wielu niezbędnych zmian w programach tych szkół, a zwłaszcza w warunkach odbywania praktyk, które dla tego typu kształcenia mają zasadnicze znaczenie.

Obecne zainteresowanie problematyką underemployment ("niedostateczne zatrudnienie") ma związek przede wszystkim z przemianami na współczesnym rynku pracy, których przejawem jest m.in. wzrost popularności tzw. alternatywnych czy elastycznych form zatrudnienia. Aktualnym i ważnym (także z praktycznego punktu widzenia) problemem, przed którym stoją badacze rynku pracy, jest ustalenie, czy i w jakich warunkach wzrost udziału osób zatrudnionych na podstawie nietypowych kontraktów wśród ogółu pracujących przekłada się na pogorszenie warunków pracy. Ponieważ jedną z ważniejszych przyczyn obecnych kontrowersji wokół tego zagadnienia jest niejednoznaczność pojęcia underemployment, pierwsza część niniejszego artykułu poświęcona jest rekonstrukcji i analizie różnych, funkcjonujących w literaturze przedmiotu, sposobów rozumienia tego pojęcia. Druga część dotyczy związków między underemployment a zatrudnieniem elastycznym. W trzeciej częsci przedstawione zostały wyniki analiz danych statystycznych pochodzących z ogólnopolskich badań kwestionariuszowych. Celem analiz było przede wszystkim ustalenie, w jakim stopniu problem underemoyment w Polsce dotyczy ludzi młodych (do 30 roku życia).

Trudna sytuacja młodych ludzi na rynku pracy od dłuższego czasu jest jednym z istotniejszych problemów społecznych, z jakimi boryka się Polska. Bezrobocie młodzieży utrzymuje się wciąż na wysokim poziomie, a duży udział młodzieży w populacji osób bezrobotnych jest jedną z charakterystycznych cech zjawiska bezrobocia w Polsce. Z tego punktu widzenia ważne jest, w jaki sposób młodzi ludzie postrzegają rynek pracy i jak oceniają swoje szanse na nim. Próbą znalezienia odpowiedzi na tak sformułowane pytania było badanie: „Młodzież na rynku pracy – opinie maturzystów”, przeprowadzone w 2007 r. przez Wyższą Szkołę Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, którego wyniki prezentuje niniejszy artykuł.