Tradycja

Ludzie

Współpraca

DZIAŁALNOŚĆ

Naukowo-badawcza

Opracowania naukowe 

Seminaria

Konferencje

Konsultacje i doradztwo

Konkursy

Lider Zarządzania Zasobami Ludzkimi

Młodzi sobie

Na najlepsze prace magisterskie...

Ośrodek Kształcenia

Program doktorancki

Kursy i szkolenia

Wydawnictwa

Książki

"Polityka Społeczna"

"Zarządzanie Zasobami Ludzkimi"

Strona główna

Polityka Społeczna

Nr 10 (426) 2009

Numer monotematyczny
poświęcony zjawisku pracy nierejestrowanej

Przedruk kluczowych - zdaniem redaktora podejmującego stosowne decyzje edytorskie - tekstów zawierających wyniki badań dotyczących szarej strefy rynku pracy, czyli zjawiska pracy nierejestrowanej*, służy kilku celom wykraczającym znacznie poza to, na czym koncentrowali się badacze poruszający się w granicach zadań wyznaczonych przez MPiPS, które ich prace finansowało. Oczywiście, zależało nam - przede wszystkim - na spopularyzowaniu problematyki i na jej demistyfikacji, a także na wskazaniu na to, że z podobnymi problemami borykają się także i inne kraje. Sądzimy mianowicie, że nasz miesięcznik ma szerszy krąg odbiorców aniżeli ci, którym udało się dotrzeć do książki wydanej przez Departament Rynku Pracy MPiPS w 2008 r. w nakładzie zaledwie 300 egz. Warto zatem kluczowe rezultaty badań udostępnić nieco szerzej - zwłaszcza, że są one dziełem, na które złożył się wysiłek wielu autorów.
Jednakże, to dalece nie wszystkie racje kryjące się za decyzją o publikacji kolejnego, monotematycznego numeru „Polityki Społecznej”, decyzją, która zawsze jest kłopotliwa choćby dlatego, że opóźnia publikację prac nadsyłanych do Redakcji pisma. Mieliśmy na uwadze także i inne powody, dla których warto nad problematyką pracy nierejestrowanej zastanowić się nieco uważniej.
Po pierwsze, chcieliśmy skłonić naszych Czytelników do refleksji nad złożonością problemów, przed którymi staje polityka społeczna - i politycy społeczni - dostrzegając to, że analizowane przez nich zjawiska umykają jednoznacznym ocenom. Praca - każda praca - rejestrowana czy nie jest źródłem dochodów, bez których funkcjonowanie wielu rodzin czy gospodarstw domowych byłoby trudniejsze, bowiem dochody te - tak czy inaczej - współtworzą popyt konsumpcyjny, a zatem przyczyniają się do dynamizowania gospodarki etc.
Po drugie, warto może zastanowić się nad tym, w jakim stopniu skala zjawiska pracy nierejestrowanej i zjawisk z nim związanych - też przecież wyznaczona na podstawie intelligent guess - wpływa na wiarygodność rozmaitych prognoz gospodarczych, którym z zapałem oddają się ekonomiści spierający się - na przykład - o dziesiętne punktów procentowych hipotetycznego wzrostu gospodarczego. Spory te mają sens w tej mierze, w jakiej od ich rezultatów zależy szereg decyzji w sferze polityki makroekonomicznej, a także decyzji dotyczących struktury budżetu publicznego czy wysokości deficytu budżetowego. Nie sprawia większej przyjemności zwolennikom tezy o racjonalności rządzenia myśl, wedle której u podstaw racjonalności procedur budżetowych tkwi bełtanie fusów. Może bardziej zbliżymy się do realiów, przyznając z pokorą, że teza o racjonalności zarządzania sprawami publicznymi jest wprawdzie ważna ze względów perswazyjnych, ale przede wszystkim jest to oświeceniowe wyznanie wiary.
Wreszcie, po trzecie, czytając prace poświęcone analizom zjawisk pracy nierejestrowanej warto pomyśleć nieco szerzej i zastanowić się nad konkurencyjnymi interpretacjami ładu społecznego, w którym przychodzi nam żyć. Mówiąc najkrócej, jedna z tych interpretacj i- proponowana, na przykład, przez autorów znakomitego skądinąd i trafnie obecnego w mediach badania pt. Diagnoza Społeczna - mówi, że Polacy żyją i pracują wbrew własnemu państwu, które im to utrudnia, jak tylko może, narzucając rozmaite zbędne regulacje i nie respektując ustalonych przez siebie procedur. Powiada się nam zatem, że Polacy są zdolni do samoorganizacji w tej mierze, w jakiej tworzą oni dość skutecznie jakiś ład społeczny funkcjonujący obok państwa, bo przecież w przedłużającym się stanie anomii żadne społeczeństwo funkcjonować nie może. Interpretacja druga sprowadza się do lamentu nad deficytami społecznej samoorganizacji, braku zaufania w sieciach społecznych interakcji, atrofii kapitału społecznego etc. Gdyby ta interpretacja miała okazać się trafniejsza aniżeli pierwsza, to musiałoby to oznaczać, że jednak państwo jest na tyle efektywnym organizatorem życia zbiorowego i na tyle skutecznie wtłacza codzienną aktywność Polaków w wyznaczone przez siebie rutyny, że udaje się nam w tym państwie trwać - ciągle jako zorganizowane społeczeństwo - mimo wskazanych deficytów. Oczywiście, dylemat ten jest trochę przerysowany, idzie tu jednak o wskazanie na to, że co do swoich przesłanek oba te sposoby myślenia pogodzić się nie dają. To musiałoby oznaczać, że albo jeden z nich prowadzi nas na manowce, albo oba są błędne, a my - nie umiejąc wskazać na interpretację alternatywną - nadal nie rozumiemy dynamiki własnego społeczeństwa. Przyjmując wersję pierwszą, musielibyśmy uznać, że praca nierejestrowana jest próbą radzenia sobie poza państwem, wersja druga każe na pracę nierejestrowaną patrzeć jak na próbę „jazdy na gapę” i zdrożność rozsadzającą politycznie ufundowany porządek życia zbiorowego. Nie wykluczone jest zatem, że warto uprzystępniać teksty o zjawiskach pracy nierejestrowanej nie dlatego, że są one interesujące same przez się, choć sądzić wypada, że takie są, lecz dlatego, że stanowią one dogodny punkt wyjścia dla szerszej refleksji nad kondycją polskiego społeczeństwa.

"Polityka Społeczna" - Spis treści 10/2009

NOWOŚCI WYDAWNICZE IPISS
DIARIUSZ POLITYKI SPOŁECZNEJ

Powrót do strony "Polityka Społeczna"