"Polityka Społeczna" - Numery specjalne 2001
Redakcja wydaje specjalne zeszyty poświęcone wybranym zagadnieniom z zakresu polityki społecznej. Są one minipodręcznikami i wykorzystują je chętnie pracownicy wyższych uczelni i studenci, a także pracownicy administracji rządowej i samorządowej. W 2001 r. ukazały się 3 takie zeszyty:
Nr 1/2001 - poświęcony problemom bezdomności
W grudniu 2000 r., w Zakładzie Problemów Społecznych Instytutu Socjologii UW - na zlecenie Wydziału Promocji Zdrowia i Pomocy Społecznej Zarządu Miasta Warszawy - zostały przeprowadzone badania, które miały odpowiedzieć na pytanie: co z doświadczeń profesjonalistów i wolontariuszy zajmujących się problematyką bezdomności w Warszawie wynika dla prób w miarę precyzyjnego określenia ram tego zjawiska, dla zrozumienia bezdomności i - w konsekwencji - dla takiego jej opisania, które umożliwiłoby racjonalizację alokacji środków przeznaczanych na rozwiązywanie problemu bezdomności.
W badaniach zdecydowano się na przeprowadzenie pogłębionych wywiadów z osobami, które pracują w placówkach przyjmujących ludzi uznawanych za bezdomnych, i które bezpośrednio kontaktują się z podopiecznymi tych placówek. Rozmawiano też z bezdomnymi, którzy w ośrodkach "pełnili funkcje", z wolontariuszami o zróżnicowanym wieku, wykształceniu i wcześniejszej karierze zawodowej, z osobami, które pomoc bezdomnym uważają za swoje życiowe posłannictwo. Respondentów łączyło to, że każdy z nich miał istotny wpływ na sposób funkcjonowania swojej placówki - schroniska, noclegowni, jadłodajni, domu dla samotnych matek itp.
To, czego dowiedziano się o bezdomności stanowi rekonstrukcję wiedzy, przeświadczeń i perspektyw poznawczych właściwych naszym respondentom; stanowi zatem jakoś "zapośredniczony" opis realiów. Autorzy sądzą jednak, że ta rekonstrukcja stanu świadomości pozostaje istotnym elementem społecznej rzeczywistości, to zaś, jak problem bezdomności jest postrzegany i interpretowany ma istotne znaczenie dla określenia klasy możliwych do zaakceptowania interwencji społecznych w tej dziedzinie. Wypada też dodać, że wglądowi w empirię towarzyszyła próba rekapitulacji tego co w ostatnich latach pisało się o bezdomności w polskiej literaturze przedmiotu.
Autorzy badań z IS UW nie są przekonani, że udało się daleko wyjść poza to, co już w sprawie bezdomności wiadomo, opierając się na pracach innych badaczy. Nie jest wykluczone bowiem, że bezdomność to pojęcie, które funkcjonuje nie dlatego, że jest analitycznie użyteczne, lecz dlatego, że stanowi swoisty worek, do którego wrzucamy wiele takich zjawisk, które wprawdzie rozpoznajemy, ale nie umiemy ich pogodzić z naszymi wizjami dobrze urządzonego społeczeństwa. Mówiąc najkrócej, może jest tak, że przy pomocy frazesów o bezdomności usiłujemy zatykać szpary, którymi docierają do nas niemiłe informacje o tym, że wiele jest w naszych społeczeństwach braku wrażliwości, że są one przyjazne daleko nie wszystkim uczestnikom życia zbiorowego i - co może najważniejsze - że nie bardzo umiemy temu zaradzić.
Redaktorem numeru był prof. Kazimierz W. Frieske.
SPIS TREŚCI
POGLĄDY BEZDOMNYCH NA TEMAT ŚMIERCI - Danuta Piekut-Brodzka
BEZDOMNI W WARSZAWIE - K.W.F.
OBRAZY BEZDOMNYCH I BEZDOMNOŚCI. INSTYTUCJONALIZACJA REAKCJI NA PROBLEM SPOŁECZNY - Paweł Poławski
O POTRZEBIE DEINSTYTUCJONALIZACJI BEZDOMNOŚCI - Kazimierz W. Frieske
BEZDOMNOŚĆ WE WSPÓŁCZESNEJ LITERATURZE PRZEDMIOTU - Monika Abucewicz-Szcześniak
POMOC SPOŁECZNA W RZESZOWIE. STUDIUM PRZYPADKU - Renata Wielgos-Struck, Małgorzata Bozacka
RECENZJE
POLSKA PRZED NOWYMI PROBLEMAMI. BAROMETER SPOŁECZNO-EKONOMICZNY 1999 - rec. K.W.F.
Adam Zych: CZŁOWIEK WOBEC STAROŚCI - SZKICE Z GERONTOLOGII SPOŁECZNEJ - rec. Anna Chaber
WSPÓŁCZESNA POLITYKA SPOŁECZNA: DANE O PRZEMIANCH W KRAJU I ZA GRANICĄ
ŚWIAT WSPÓŁCZESNY - MISCELLANEA
INFORMACJE
POLITYKA SPOŁECZNA WOBEC RODZIN SAMOTNYCH MATEK - Leszek Sarnowski
MEDAL IM. WACŁAWA SZUBERTA NADAWANY PRZEZ KOMITET NAUK O PRACY I POLITYCE SPOŁECZNEJ PAN ZA WYBITNE OSIĄGNIĘCIA W ZAKRESIE NAUK O PRACY I POLITYCE SPOŁECZNEJ - oprac. Beata Kaczyńska
TRYBUNA CZYTELNIKÓW
W SPRAWIE WSKAŹNIKÓW RYNKU PRACY - Zdzisław Sadowski
NOWOŚCI WYDAWNICZE
DIARIUSZ POLITYKI SPOŁECZNEJ
Nr 4 - poświęcony problemom niepełnosprawności
Dzięki wysiłkom i życzliwej współpracy środowiska polityków społecznych skupionych wokół profesor Lucyny Frąckiewicz (z katowickiej Akademii Ekonomicznej i Uniwersytetu Śląskiego), redakcja miała okazję do przedstawienia swoim Czytelnikom problematyki ludzi niepełnosprawnych. Warto zwrócić uwagę na to, że powyższe sformułowanie nie jest kwestią przypadku: jeśli zorganizowane społeczeństwo chce wywiązywać się ze zobowiązań wobec swoich członków, nie możemy pomijać w tych zobowiązaniach ludzi niepełnosprawnych. Jest tak nawet wtedy, gdy dowiadujemy się, że pieniądze przeznaczane na ich realizację można byłoby wykorzystać bardziej efektywnie czy z większym gospodarczym pożytkiem. Przypomnijmy: ludzka wspólnota to nie tylko wspólnota producentów i konsumentów organizowanych przez rynek, to także wspólnota postaw i wartości! Ten właśnie punkt widzenia tkwi u podstaw myślenia o niepełnosprawności, prezentowanego w tekstach zebranych i zredagowanych przez prof. Frąckiewicz.
Ale - warto też dodać - jest on także podstawą do refleksji krytycznej. Część z materiałów zawartych w tym numerze tropi instytucjonalne niekonsekwencje czy niedoskonałości zabiegów, zmierzających do społecznej reintegracji osób niepełnosprawnych. W jednym z tekstów pojawia się też myśl, nad którą warto się głębiej zastanowić, że niepełnosprawność nie stanowi - wbrew pozorom - obiektywnej własności tych czy innych ludzi. Niepełnosprawność - przekonuje nas autor tekstu - stanowi funkcję relacji między jednostką i jej środowiskiem przyrodniczym i społecznym. Konsekwentnie, te cechy indywidualne, które niegdyś zmuszały do kwalifikowania człowieka jako niepełnosprawnego, współcześnie są - a przynajmniej mogą być - zupełnie nieistotne dla wyznaczania poziomu jego uczestnictwa w życiu zbiorowym. Mówiąc nieco inaczej, niepełnosprawność to nie kwestia tego, jaki jest ten czy inny człowiek, lecz tego, jak jest on postrzegany przez swoje otoczenie. To, jestem o tym głęboko przekonany, mądry i wart upowszechnienia sposób myślenia o niepełnosprawności.
Redaktorem numeru była prof. Lucyna Frąckiewicz.
SPIS TREŚCI
KARTA PRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH
DEMOGRAFICZNO-SPOŁECZNE PROBLEMY OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH - Lucyna Frąckiewicz
WPŁYW SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO NA WYRÓWNYWANIE SZANS OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH - Aldona Frączkiewicz-Wronka, Maria Zrałek
ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH. ROZWIˇZANIA POLSKIE I INNYCH KRAJÓW - Stanisława Golinowska
ŚWIADCZENIA POMOCY SPOŁECZNEJ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH - Joanna Lustig
REHABILITACJA W UBEZPIECZENIU SPOŁECZNYM. WYBRANE ZAGADNIENIA - Wiesław Koczur
SYSTEM OPIEKI I KSZTAŁCENIA DZIECI I MŁODZIEŻY NIEPEŁNOSPRAWNEJ - Sławomir Kantyka
MIĘDZYNARODOWE DOŚWIADCZENIA W EDUKACJI NIEPEŁNOSPRAWNYCH - Małgorzata Satoła
AKTYWIZACJA ZAWODOWA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH A DOŚWIADCZENIA URZĘDÓW PRACY - Robert Choma
PRACA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH - Arkadiusz Przybyłka
NIEPEŁNOSPRAWNI W ŚRODOWISKU ZAMIESZKANIA - Maria Zrałek
STOSUNEK SPOŁECZEŃSTWA DO OSÓB CHORYCH PSYCHICZNIE - Stanisław Waszczak
WYBRANE ASPEKTY STOSUNKU KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO DO NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI - Grzegorz Węgrzyn
INTEGRACJA SPOŁECZNA NIEPEŁNOSPRAWNYCH W TERMINALNYM OKRESIE CHOROBY - Mariola Bartusek
WSPARCIE OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ PRZEZ OGNIWA SAMORZĄDU LOKALNEGO. WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE - Tomasz Holecki
WYRÓWNYWANIE SZANS OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W WYMIARZE LOKALNYM. PRZYKŁAD MIASTA BYTOMIA - Alicja Winnicka
PODSUMOWANIE - Lucyna Frąckiewicz
RECENZJE
Leszek J. Sibilski SOCIAL ASPECTS OF DISABILITY: SOCIAL MOVEMENTS, SOCIAL ORGANIZATION, AND LEGISLATIVE ACTION - rec. Tomasz Holecki
Alain Blanc, Henri-Jacques Stiker (red.) L'INSERTION PROFESSIONNELLE DES PERSONNES HANDICAPEES EN FRANCE. BILAN ET AVENIR D'UN DEMI-SIECLE D'EXPERIENCE (INTEGRACJA ZAWODOWA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH WE FRANCJI. BILANS I PERSPEKTYWY NA PODSTAWIE PÓŁ WIEKU DOSWIADCZEŃ) - rec. Stanisław Waszczak
DIARIUSZ POLITYKI SPOŁECZNEJ
Nr 10 - poświęcony problemom ochrony zdrowia
Reforma ochrony zdrowia wprowadzona w 1999 r. w towarzystwie innych reform budziła największe oczekiwania zainteresowanych: zarówno środowiska medycznego, jak i szerokiego społeczeństwa. Jako że prawdopodobieństwo zostania pacjentem jest w średnim okresie bardzo duże, w ciągu prawie trzech lat, które minęły od momentu wprowadzenia reformy, wielu obywateli zdążyło już wyrobić sobie zdanie o efektach dokonanych zmian. Jak pokazują liczne sondaże, opinia społeczna o zmianach w opiece zdrowotnej nie jest pochlebna.
Istotne znaczenie dla dalszych losów reformy, może nawet większe niż pacjentów, ma opinia lekarzy. I ona nie jest pochlebna. Nadzieje pokładane w wykreowaniu systemu zaspokajającego ambicje zawodowe i materialne środowiska medycznego okazały się płonne. Przy czym ujawnione zostały konflikty, które pogorszyły atmosferę w środowisku.
Niezadowolenie z efektów reformy wymusiło nowe deklaracje polityczne. Reforma była bowiem wielkim przedsięwzięciem politycznym - zarówno grupy SLD, za której rządów uchwalona została ustawa o reformie systemu, jak i grupy AWS, która z pewnymi zmianami reformę wprowadziła w życie. Bliższe przyjrzenie się funkcjonowaniu różnych elementów systemu zdrowotnego pozwala zwrócić uwagę na jego bolączki. Najpoważniejszym problemem jest tzw. gospodarowanie lekiem, które wymknęło się zasadom efektywnego zarz±dzania i kontroli. Wydatki na leki zarówno sektora publicznego, jak i z kieszeni pacjentów są bardzo duże. Wprowadzenie instytucji lekarza pierwszego kontaktu w pierwszym okresie działania nowego systemu dało efekt odwrotny do zamierzonego w postaci wzrostu przyjęć szpitalnych. Mechanizm tego zachowania jest w środowisku dobrze znany. Spontaniczna prywatyzacja, jaka dokonywała się w systemie, przy niskich wydatkach publicznych na całość ochrony zdrowia coraz częściej zwraca uwagę społeczną na zjawiska korupcji. Jednocześnie lekarze, walcząc o lepsze możliwości leczenia pacjentów i własnego rozwoju zawodowego w warunkach ogromnego wzrostu kosztownego postępu w medycynie, czują się coraz bardziej sfrustrowani. To oni w końcu podejmują te najtrudniejsze decyzje: o tym jak i kogo leczyć. Brak ogólniejszych reguł (np. w sprawie koszyka świadczeń gwarantowanych) jest równie dotkliwy, jak i niedostatek środków.
Naprawa dysfunkcji w reformowanym od 1999 r. systemie ochrony zdrowia wymaga w pierwszym rzędzie rozpoznania i zdefiniowania jego największych problemów. Wymaga diagnozy i to właśnie lekarze najlepiej wiedzą, że od diagnozy należy zacząć.
Istnieje w Polsce już pewien zasób informacji oraz badań, które pozwalają na wstępne rozpoznania. Redakcja "Polityki Społecznej" sięgnęła do zasobów badawczych pracowników Instytutu Zdrowia Publicznego Collegium Medicum UJ w Krakowie, którzy specjalnie przygotowali artykuły do prezentowanego numeru. Także uczestnicy projektu CASE "Funkcjonowanie instytucji opieki zdrowotnej po wprowadzeniu reformy. Przesłanki do zmian" przedstawili wstępne wyniki badań. Jak zwykle pracownicy IPiSS również zabrali głos w tej społecznie bardzo trudnej sprawie.
Redaktorem numeru była prof. Stanisława Golinowska.
SPIS TREŚCI
WPROWADZENIE - Stanisława Golinowska
MIĘDZYNARODOWE STANDARDY A POLSKA REFORMA ZDROWOTNA - Cezary Włodarczyk
WYDATKI LUDNOŚCI NA OCHRONĘ ZDROWIA - Stanisława Golinowska, Zofia Czepulis-Rutkowska, Agnieszka Sowa
JAK OCENIAĆ KASY CHORYCH? - Zofia Czepulis-Rutkowska
WYRÓWNANIE FINANSOWE MIĘDZY KASAMI CHORYCH. ZAŁOŻONE CELE I ICH REALIZACJA - Christoph Sowada
ZMIANA ZACHOWAŃ W ZAKŁADACH OPIEKI ZDROWOTNEJ W WYNIKU REFORMY. WYNIKI BADANIA PILOTAŻOWEGO - Jacek Klich
REFUNDACJA LEKÓW. OSIĄGNIĘCIA, ZAGROŻENIA, KIERUNKI ROZWOJU - Tomasz Bochenek
ABONAMENT I LEKARZ ZAKŁADOWY. UDZIAŁ ZAKŁADÓW PRACY W FINANSOWANIU USŁUG ZDROWOTNYCH - Stanisława Golinowska, Agnieszka Sowa
OCHRONA PRAW PACJENTA W POLSCE - Agnieszka Sowa
KWIATY - KONIAK - KOPERTA. OPŁATY NIEFORMALNE W OCHRONIE ZDROWIA - Michał Sitek
POLITYKA SPOŁECZNA ZA GRANICĄ
OCHRONA ZDROWIA W NIEMCZECH. O CZYM SIĘ MÓWI NA POCZĄTKU XXI WIEKU? - Christoph Sowada
SZWEDZKI SYSTEM OPIEKI ZDROWOTNEJ. PRZYKŁAD EWOLUCJI W KIERUNKU SAMORZĄDOWEJ OCHRONY ZDROWIA - Stefan Poździoch
RECENZJE
Stanisława Golinowska (red.): ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POLSCE I W INNYCH KRAJACH - rec. Lucyna Frąckiewicz
Andrzej Barczyński: ZAKŁADY PRACY CHRONIONEJ W POLSKIM SYSTEMIE REHABILITACJI ZAWODOWEJ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH - rec. Aneta Szmyt
INFORMACJE
NOWA POZYCJA WYDAWNICZA. PROMOCJA W MPiPS - Beata Kaczyńska
NOWOŚCI WYDAWNICZE
DIARIUSZ POLITYKI SPOŁECZNEJ
Powrót
do strony "Polityka Społeczna"
|
