Polityka Społeczna
Numery monotematyczne 2002
Redakcja wydaje numery monotematyczne poświęcone wybranym zagadnieniom z zakresu polityki społecznej. Są one minipodręcznikami i wykorzystują je chętnie pracownicy wyższych uczelni i studenci, a także pracownicy administracji rządowej i samorządowej. Jak do tej pory w 2002 r. ukazały się
2 takie numery:
Nr 11-12/2002 - poświęcony problemom polityki społecznej w procesach akcesji
Redaktorzy numeru - prof. Stanisława Golinowska i prof. Kazimierz W. Frieske
Zbliżająca się data rozszerzenia Unii Europejskiej powoduje, że kraje kandydackie z coraz większym zainteresowaniem i zaangażowaniem przygotowują się do podejmowania wspólnych działań, które obecnie dotyczą także polityki społecznej. Zastosowana metoda otwartej koordynacji to zjawisko stosunkowo nowe; wcześniej zastosowane w dziedzinie polityki gospodarczej, zwłaszcza przy realizacji Unii Gospodarczej i Walutowej. W obszarze społecznym metodę tę przyjęto najpierw w unijnej polityce zatrudnienia. Metodę otwartej koordynacji rozszerza się na inne obszary polityki społecznej, do czego istnieją podstawy prawne w zapisie Traktatu Amsterdamskiego (social protection and combating social exclusion - artykuły 136 i 137). W ramach strategii lizbońskiej (2000) ukierunkowanej na cele zwalczania wykluczenia społecznego metodę otwartej koordynacji (open method of coordination - OMC) określono jako sposób na podejmowanie i realizowanie wspólnych działań w obszarze polityki społecznej.
Założenia podstawowe OMC polegają na wyznaczaniu wspólnych celów na podstawie uzgodnionego metodologicznie opisu zjawisk społecznych. Zarówno dla opisu zjawisk społecznych, jak i wyznaczania celów zdefiniowano i przyjęto całą baterię wskaźników. Odnoszą się one do całej gospodarki (tzw. wskaĽniki strukturalne) oraz do obszarów socjalnych, chociaż w tym ostatnim przypadku nie dla każdej dziedziny istnieją już gotowe propozycje. Prace jeszcze potrwają. Zakłada się, że do końca 2003 r.
Kraje kandydackie nie uczestniczą jeszcze w definiowaniu wskaźników. Ponadto stopień poinformowania o tej pracy jest wśród nich ograniczony. Dlatego z inicjatywy redakcji "Polityki Społecznej", z wyraźnym poparciem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, powstała inicjatywa z jednej strony poinformowania polskich czytelników o OMC oraz pracach nad wskaźnikami, a z drugiej - wysłania pewnych sygnałów do Komisji Europejskiej o problemach, jakie wyłaniają się na tle pierwszych doświadczeń z "przymierzaniem się" do podjęcia OMC w dziedzinie polityki społecznej.
Spis treści
OD
REDAKTORÓW NUMERU - Stanisława Golinowska, Kazimierz W. Frieske
WSPÓLNOTOWA POLITYKA SPOŁECZNA - Krystyna Tokarska-Biernacik
EUROPEJSKI MODEL SOCJALNY I OTWARTA KOORDYNACJA POLITYKI SPOŁECZNEJ
- Stanisława Golinowska
ASPEKTY PRAWNE POLITYKI SPOŁECZNEJ W UNII EUROPEJSKIEJ I W POLSCE W
LATACH 2000-2005 - Andrzej Świątkowski
BEZPIECZNE I ZDROWE MIEJSCA PRACY - SZANSE I ZAGROŻENIA ZWIĄZANE Z
WDRAŻANIEM DYREKTYW UE W ZAKRESIE BHP - Danuta Koradecka
STRATEGIA ZATRUDNIENIA W UNII EUROPEJSKIEJ. PODSTAWY, CELE
PUBLICZNYCH SŁUŻB ZATRUDNIENIA I BENCHMARKING - Zenon Wiśniewski
DOŚWIADCZENIA POLSKI W BUDOWANIU NARODOWEJ STRATEGII ZATRUDNIENIA -
Michał Boni
DYNAMIKA KONCEPCJI MARGINALIZACJI SPOŁECZNEJ - Kazimierz Frieske
STRATEGIA INTEGRACJI SPOŁECZNEJ UNII EUROPEJSKIEJ - Jerzy Ciechański
CZY UPRAWNIENIA PRACOWNICZE SPRZYJAJĄ ZATRUDNIENIU KOBIET? - Bożena
Balcerzak-Paradowska
KOBIETY W POLSKIEJ POLITYCE SPOŁECZNEJ OKRESU TRANSFORMACJI - Irena
Wóycicka
OTWARTA KOORDYNACJA ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO W UNII EUROPEJSKIEJ
- NOWY ETAP EUROPEJSKIEJ POLITYKI SPOŁECZNEJ? - Maciej Żukowski
PRZYGOTOWANIE GUS DO PREZENTOWANIA WSKAŹNIKÓW SPOŁECZNEGO
WYKLUCZENIA PROPONOWANYCH PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ - Anna Szukiełojć-Bieńkuńska
WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW EUROPEJSKIEGO FUNDUSZ SPOŁECZNEGO PO PRZYSTĄPIENIU
POLSKI DO UE - SZANSE I WYZWANIA - Marek Szczepański
INFORMACJE
WSPÓLNY MODEL POLITYKI SOCJALNEJ? MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA W
WARSZAWIE - Paweł Poławski
OLD - AGE SECURITY IN CENTRAL AND EASTERN EUROPE AND THE ENLARGEMENT.
MIĘDZYNARODOWE SEMINARIUM WE WROCŁAWIU - Stanisława Golinowska,
Piotr Kurowski, Maciej Żukowski
NOWOŚCI WYDAWNICZE INSTYTUTU PRACY I SPRAW
SOCJALNYCH
DIARIUSZ POLITYKI SPOŁECZNEJ
Nr 4/2002 - poświęcony polskiej rodzinie
Redaktor numeru - dr Bożenna Balcerzak-Paradowska
Rodzina jest podstawowym, naturalnym środowiskiem narodzin i rozwoju człowieka, a jednocześnie fundamentalną instytucją społeczną. Oparta na trwałych podstawach związków emocjonalnych i biologicznych podlega jednak przemianom w zakresie swojej struktury, modelu wewn±trzrodzinnego i realizowanych funkcji. Przemiany te dokonują się pod wpływem wielu czynników, wynikających z procesów rozwoju i przemian społeczno-ekonomicznych, we wzajemnym związku, wynikającym ze "wzrastającej roli rodziny we wszechstronnym rozwoju i postępie społecznym" (Raport Sekretarza Generalnego ONZ z obchodów Międzynarodowego Roku Rodziny, Narody Zjednoczone, Nowy York 1995).
Jakie przemiany modelu i struktury rodziny polskiej dokonały się pod koniec XX w. i początkach XXI w.? Jaką rolę w kształtowaniu się wzorów życia rodzinnego i sposobach realizacji funkcji rodzinnych odgrywają dokonujące się w Polsce przemiany społeczno-gospodarcze? Czy tworzą one szanse czy zagrożenia dla rodzin?
Na pytania te starali się odpowiedzieć autorzy artykułów zawartych w tym numerze "Polityki Społecznej" Ograniczone ramy miesięcznika pozwoliły na przedstawienie tylko niektórych zagadnień, które przybliżają obraz polskiej rodziny dnia dzisiejszego. Zwrócono zatem uwagę na przemiany modelu rodziny, których konsekwencje można dostrzec również w warunkach życia rodziny, w tym - w zagrożeniu ubóstwem.
Spośród wielu czynników oddziałujących na przemiany struktury i funkcjonowania rodziny szczególną rolę odgrywają zmiany ustrojowe i te obszary życia społeczno-gospodarczego, w których dokonały się największe przeobrażenia związane z transformacją: sytuacja na rynku pracy i rozwój gospodarki rynkowej. Oddziałują one na zmiany struktury społeczno-ekonomicznej gospodarstw domowych, wpływają na warunki życia rodzin, znajdują swoje odbicie w kształtowaniu się nowych źródeł dochodów, zróżnicowaniu sytuacji materialnej rodzin, jak i w sposobach zaspakajania potrzeb członków rodziny, ale również prowadzą do narastania zagrożeń w postaci bezrobocia, ubóstwa i marginalizacji. Przemiany objęły także sferę interwencjonizmu państwa, mającego na celu wspieranie rodzin, m.in. poprzez podstawowy instrument polityki rodzinnej, jakim są świadczenia społeczne. Pozostaje natomiast kwestia sposobu podejścia do wykorzystania tego instrumentu w sposób uniwersalny czy selektywny. Podjęcie tej problematyki wiąże się z pracami nad nowymi zasadami systemu świadczeń społecznych, podjętych w MPiPS we współpracy z
IPiSS.
Zjawiska związane z przemianami demograficznego modelu rodziny dotyczą nie tylko rodzin polskich. Można zaryzykować nawet tezę, że w tym zakresie Polska "dogania Europę". Jej potwierdzeniu służą szersze odwołania się do przykładów krajów europejskich, zachodzących tam procesów przemian i sposobów pomocy rodzinie.
Poszukiwanie odpowiedzi na pytania o zmiany w modelu, warunkach życia i funkcjonowania rodzin i ich uwarunkowania, także w ujęciu porównawczym, stanowiło i stanowi fundament prac naukowo-badawczych IPiSS. Przykładowo można wymienić prekursorskie (1991 r.) badania nad wpływem bezrobocia na życie różnych typów rodzin (niepełnych, wielodzietnych), czy badania nad szerszym zagadnieniem współczesnych zagrożeń realizacji podstawowych funkcji rodziny (1993 r.), prowadzone pod kierunkiem D. Graniewskiej, a także przygotowanie w 1995 r. pierwszego, kompleksowego raportu o rodzinach w Polsce (pod red. S. Golinowskiej i B.
Balcerzak-Paradowskiej).
Problemy te nurtują także innych autorów, których dziś zaprosiliśmy do współpracy i wypowiedzi na łamach czasopisma. Liczymy też na dalsze głosy wszystkich zainteresowanych obecną kondycją i przyszłością polskich rodzin.
Spis treści
OD
REDAKTORA NUMERU
ZMIANY MODELU RODZINY. POLSKA - KRAJE EUROPEJSKIE - Irena E.
Kotowska
ZMIANY STRUKTURY SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ GOSPODARSTW DOMOWYCH I ICH
UWARUNKOWANIA - Anna
Kowalska
WARUNKI ŻYCIA RODZIN. TENDENCJE ZMIAN - Maria Daszyńska
PRACA ZAWODOWA A ŻYCIE RODZINNE - Bożena Kołaczek, Dorota Głogosz,
Izabela Hebda-Czaplicka
RYNEK A RODZINA. NOWE POSTRZEGANIE DZIECI W RODZINIE I NA RYNKU -
Anna Olejniczak-Merta
PRZEMIANY STRUKTURY RODZINY A BIEDA DZIECI - Wielisława
Warzywoda-Kruszyńska
ŚWIADCZENIA RODZINNE. PODEJŚCIE UNIWERSALNE VERSUS SELEKTYWNE -
Stanisława Golinowska
ŚWIADCZENIA RODZINNE W POLSCE. ZMIANY OKRESU TRANSFORMACJI, STAN
OBECNY I PERSPEKTYWY - Bożena Balcerzak-Paradowska
ZASIŁKI RODZINNE JAKO FORMA POMOCY RODZINOM Z DZIEĆMI W KRAJACH
EUROPEJSKICH - Dorota Głogosz
RECENZJE
MÓJ TRZECI WIEK - WSPOMNIENIA I REFLEKSJE SŁUCHACZY UNIWERSYTETU
TRZECIEGO WIEKU W WARSZAWIE - rec. Joanna michałowska
INFORMACJE
MINIMUM EGZYSTENCJI 2001 - Piotr Kurowski
PRACA SOCJALNA WOBEC ZAGROŻEŃ DZIECIŃSTWA. KONFERENCJA W BIAŁOBRZEGACH
- Dorota Wiechowska
DIARIUSZ POLITYKI SPOŁECZNEJ
Powrót
do strony "Polityka Społeczna"
|
